استاد علی اکبر شهنازی ( 1276 – 1363 ش ) نوازنده مشهور تار و سه تار ایرانی در ۲۳ اردیبهشت ۱۲۷۶ در تهران ، خیابان عین الدوله کوچه نصیر در خاندان هنری دیده به جهان گشود. چون در روز عید قربان به دنیا آمد ، به وی حاجی علی اکبر خان یا حاجی مطلق می گفتند.
علی اکبر فراهانی پدربزرگش ، آقا حسینقلی فراهانی پدرش و میرزا عبدالله فراهانی عمویش بود. پسرعموی پدرش آقا غلامحسین فراهانی از نوازندگان تار و استاد پدرش بود. پسرعمویش استاد احمد عبادی نوازنده سه تار ، دو برادر کوچک تر او محمد حسن و عبدالحسین شهنازی نوازندگان تار و همسران خواهرانش ، باقرخان نوازنده کمانچه و رضاخان نوازنده تار بودند. تحصیلات خود را در مدرسه های سن لوئی ، اشراف و سعادت به پایان برد.
علی اکبر شهنازی آموزش تار را از هشت سالگی نزد پدرش آغاز کرد و در مدت شش سال ردیف موسیقی ایرانی را از پدرش آموخت و مدتی از محضر درویش خان بهره برد. اولین صفحه اش را با جناب دماوندی در سن ۱۴ سالگی در بیات ترک و افشاری در تهران ضبط کرد. پس از درگذشت پدر در سال ۱۲۹۴ ، او در سن ۱۸ سالگی جانشین پدرش شد و آموزش شاگردان پدرش را به عهده گرفت. در سال های دهه ۱۳۰۰ معروفترین نوازنده تار در تمام محافل هنری بود. در اواسط ۱۳۰۵ به دعوت کمپانی هیز ماسترز ویس صفحاتی از او با آواز اقبال ضبط گردید. در سال ۱۳۰۸ هنرستان موسیقی شهنازی را تأسیس نمود. با تأسیس رادیو در برنامه های هفتگی موسیقی رادیو به همراه ادیب خوانساری ، روح بخش و … نوازندگی می نمود. در سال ۱۳۳۴ در هنرستان آزاد موسیقی به آموزش مشغول شد. در سال ۱۳۴۱ ردیف آقا حسینقلی و در سال ۱۳۵۶ ردیف دوره عالی را ضبط کرد.
علی اکبر شهنازی به جز تار ، با ساز های دیگری از جمله سه تار و پیانو نیز آشنایی داشت.
تصانیف
از تصانیفی که ساخته می توان به تصنیف ای نوع بشر ، به اصفهان رو ، سرود جوانان وطن ، تصنیف چهارگاه ، زد لشکر گل اشاره کرد. شهنازی با شاعرانی چون ملک الشعرا بهار ، وحید دستگردی ، امیر جاهد و حسین مسرور همکاری کرده و خوانندگانی نظیر اقبالالسلطان ، حسین علی خان نکیسا ، رضا قلی میرزا ظلی ، حسین طاهرزاده ، قمر و ادیب خوانساری آثارش را اجرا کرده اند. همچنین یکی از قطعات باقی مانده در دستگاه شور با تار حاج علی اکبر خان شهنازی با شعری از شاعر بزرگ ایران سعدی شیرازی و با آواز حسینعلی خان نکیسا است که میگوید : یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم. این آواز ” شور” با چنان مهارتی اجرا شده است که یکی از شاهکار های آواز در موسیقی ایرانی به شمار می رود.
شاگردان استاد شهنازی
- جلیل شهناز
- نصرالله ناصح پور
- حسن مشار
- میرزا عیسی خان حاتم
- باصر الدوله
- مهدی صلحی ( منتظم الحکما )
- محمد ایرانی مجرد
- حبیب الله صالحی
- احمد نکوزاد
- هوده ای
- نصرالله زرین پنجه
- ژان دورینگ
- رضا وهدانی
- اسدالله حجازی
- داریوش طلایی
- محمد رضا لطفی
- حسین علیزاده
- عطاءالله جنگوک
- داریوش پیرنیاکان
- محسن نفر
درگذشت
وی در ۲۶ اسفند ۱۳۶۳ در ۸۷ سالگی در بیمارستان شرکت نفت درگذشت و آرامگاه وی در امامزاده عبدالله ری قرار دارد.
