جلال ذوالفنون (۱۳۱۶ – 1390 ش ) هنرمندی بزرگ و نام آشنا در سال ۱۳۱۶ در آباده متولد شد. در کودکی به همراه خانواده اش به تهران آمد و فراگیری موسیقی را در ۱۰ سالگی در خانواده ای اهل موسیقی آغاز کرد. وی برای ادامه تحصیل به هنرستان موسیقی ملی رفت و در آنجا با سازهای تار و ویلن آشنا شد. ویلن را نزد برادراش محمود ذوالفنون آموخت. در هنرستان از رهنمود های موسی معروفی در زمینه تکنیک سه تار برخوردار شد. هم زمان با تأسیس رشته موسیقی در دانشکده هنر های زیبا ، به آنجا راه یافت. آشنایی با شخصیت های بزرگ موسیقی ملی ایران از جمله نورعلی برومند و داریوش صفوت ، شناخت تازه ای از موسیقی اصیل ایران و امکانات وسیع سه تار برای وی به ارمغان آورد و از سال ۱۳۴۶ فعالیت خود را روی سه تار متمرکز کرد.
او از روش های اساتیدی چون استاد ابوالحسن صبا ، استاد ارسلان درگاهی و همچنین راهنمایی های استاد احمد عبادی بهره یافت. پس از پایان دانشگاه در همان جا و در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران به تدریس سه تار پرداخت. در این سال ها از راهنمایی های استاد یوسف فروتن و استاد سعید هرمزی که از نوازندگان قدیمی سه تار بودند برخوردار گردید.
جلال ذوالفنون آثار نوشتاری و صوتی فراوانی در زمینه موسیقی ایرانی از خود به جای گذاشته که از بین آنها میتوان آلبوم های گل صد برگ و آتشی در نیستان با صدای شهرام ناظری را نام برد. همچنین از دیگر آثار او می توان به مستانه ، سرمستان و شب عاشقان با صدای علیرضا افتخاری و آلبوم شیدایی با صدای صدیق تعریف اشاره کرد.
جلال ذوالفنون سالیان متمادی در زمینه تحقیق و تتبع گام برداشت و کوشید جوانان را با این قلمرو آشنا کند. مهم ترین کار وی پس از تحقیق ، تدریس بود.
استاد ذوالفنون نخستین کسی بوده است که کتاب آموزشی خاص برای سه تار نوشته است.
در مراسم پایانی بیست و هفتمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۹۰ از « جلال ذوالفنون » تقدیر به عمل آمد.
از جمله فعالیت های هنری جلال ذوالفنون هنرمند بزرگ ایرانی به موارد زیر می توان اشاره نمود:
- کنسرت موسیقی در انجمن فرهنگی ایران و شوروی تکنوازی تار ۱۹۵۸
- فعالیت در سازمان رادیو و تلویزیون از ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۷
- تدریس موسیقی درکانون های هنری و آموزشی
- کنسرت های متعدد در ایران – ژاپن – کشورهای اروپایی- آمریکا – کانادا – استرالیا
- همکاری با « موریس بژاز » در زمینه تلفیق موسیقی ایرانی با باله های اروپایی در جشن هنر شیراز
- تحقیق در موسیقی فولکلور ایران در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی
- همکاری با ( ژان دورینگ ) در زمینه آشنا کردن ایشان با موسیقی ایرانی در سال های ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰
- شرکت در سمینار موسیقی در ژاپن بنا به دعوت سازمان هنری (A.T.P.A) به منظور معرفی موسیقی ایران به کشورهای خاور دور در ۱۹۷۶
- همکاری با مؤسسه ( DELA MUNOT ) دولامونته بروکسل به منظور معرفی موسیقی ایران به کشورهای اروپای غربی
- همکاری با مؤسسه ( WORD MUSIC INISTTUTE ) به منظور اجرای کنسرت در نیویورک و معرفی موسیقی ایران به ملل دنیا ۱۹۹۴
- اجرای کنسرت در محل سازمان ملل متحد در نیویورک به منظور معرفی موسیقی ایران به سایر ملل در سال ۱۹۹۴
آثار هنری و آلبوم های موسیقی:
- ( دانه های مروارید ) ۱۳۵۷
- ( گل صد برگ ) با صدای : شهرام ناظری ۱۳۶۰
- ( آتشی در نیستان ) با صدای : شهرام ناظری ۱۳۶۷
- ( موسی و شبان ) با صدای : شهرام ناظری
- ( باد صبا میآید ) با صدای : شهرام ناظری
- ( مستانه ) با صدای : علیرضا افتخاری ۱۳۷۹
- ( سرمستان ) با صدای : علیرضا افتخاری
- ( شب عاشقان ) با صدای : علیرضا افتخاری
- ( کنسرت راست پنجگاه ) با صدای : حسام الدین سراج ۱۳۸۶
- ( شرح فراق ) با صدای : حسام الدین سراج
- ( بی نشان ) با صدای : حسام الدین سراج
- ( سیم آخر ) با صدای : بامداد فلاحتی
- ( در آسمان ) با صدای : علیرضا ادیب
- ( داغ تنهایی ) با صدای : عبدالحسین مختاباد
- ( شیدایی ) با صدای : صدیق تعریف
- ( رقص مضراب ) به همراه : سیامک بنایی
- ( هجده تصنیف ) به همراه : سیامک بنایی
- ( در این خانه بگردیم )
- ( مجنون ) ۱۳۷۹
- ( ناز و نوازش ) ۱۳۸۴
- ( باغ پر برگی ) ۱۳۹۱
- ( باغ پربرگی ۲ ) ۱۳۹۲
- ( پیوند )
- ( پرند )
- ( دل آوا )
کتاب های سه تار نوازی:
کتاب « مکتب سه تار نوازی ذوالفنون بر پایه ردیف شور میرزا عبدالله » ( محقق سیدبهزاد جعفری) انتشارات هستان ۱۳۸۹
( آموزش سه تار ) ( ۴ جلد ) – به اهتمام مهرداد ترابی ، انتشارات هستان ( چاپ پنجاه و ششم : ۱۳۹۵)
درگذشت
جلال ذوالفنون در ۲۸ اسفند ماه سال ۱۳۹۰ در اثر خونریزی داخلی پس از جراحی قلب باز ، در بیمارستان البرز کرج درگذشت. پیکر او صبح روز چهارشنبه ۲ فروردین ۱۳۹۱ از مقابل تالار وحدت تهران تشییع شد و به وصیت خودش و با حضور دوستداران و خویشاوندانش در قبرستان امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.
